Nghị định được ban hành trên cơ sở Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025 và Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025), theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Xây dựng.

Một trong những nội dung quan trọng của Nghị định là làm rõ phạm vi, đối tượng và các trường hợp lập quy hoạch chung đô thị, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp. Theo đó, Nghị định bổ sung, điều chỉnh các quy định liên quan đến quy mô diện tích, mật độ dân số, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp và phạm vi hành chính khi lập quy hoạch chung đô thị, đặc biệt đối với đô thị mới, đặc khu và các khu vực dự kiến phát triển đô thị.

Nghị định cũng quy định cụ thể hơn các trường hợp phải lập quy hoạch phân khu, trên cơ sở quy hoạch chung đã được phê duyệt hoặc quy hoạch tỉnh, gắn với yêu cầu quản lý phát triển và mục tiêu đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật. Đồng thời, bổ sung cơ chế lập quy hoạch chi tiết theo quy trình rút gọn (quy hoạch tổng mặt bằng) đối với các dự án có quy mô sử dụng đất nhỏ, nhằm rút ngắn thời gian, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Đáng chú ý, Nghị định tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác quy hoạch, yêu cầu việc gửi hồ sơ nhiệm vụ quy hoạch, hồ sơ quy hoạch đô thị và nông thôn phải thực hiện thông qua hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng. Đối với các hồ sơ chưa thực hiện theo hình thức này trước ngày 01/01/2026, cơ quan tổ chức lập quy hoạch có trách nhiệm bổ sung, cập nhật sau khi được phê duyệt.

Bên cạnh đó, Nghị định làm rõ trách nhiệm và thẩm quyền của các cơ quan trong việc lập, thẩm định, phê duyệt và bố trí kinh phí cho hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn, đồng thời cho phép UBND cấp tỉnh phân cấp, ủy quyền phù hợp với quy định của pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương. Trường hợp nhà đầu tư là cơ quan tổ chức lập quy hoạch, nhà đầu tư có trách nhiệm phê duyệt dự toán chi phí theo quy định.

Nghị định cũng bổ sung quy định về yêu cầu đối với bản đồ địa hình phục vụ công tác lập quy hoạch, bảo đảm phù hợp với hiện trạng và từng loại, cấp độ quy hoạch; trường hợp cần thiết, cơ quan có thẩm quyền quyết định khảo sát bổ sung hiện trạng để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Ngoài ra, Nghị định quy định tiếp tục lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch phân khu đối với các đô thị, khu kinh tế, khu du lịch quốc gia đã có quy hoạch chung được phê duyệt trước ngày 01/7/2025, nhằm bảo đảm tính kế thừa, ổn định và liên tục trong quản lý phát triển không gian.

Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành, là cơ sở pháp lý quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch đô thị và nông thôn, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới./